Fijne motoriek en kleuren: wat je ervan kunt zeggen en hoe je het gebruikt

"Fijne motoriek" is het gebruik van kleine spieren in de vingers en de hand. Schrijven, knippen, een knoop dichtdoen en kleuren vragen daar allemaal om. Leerkrachten gebruiken het vaak. Dit artikel legt uit wat kleuren daarbij doet en wat je er beter niet van kunt verwachten.

Eerlijk vooraf: over kleuren en de ontwikkeling van de motoriek bestaan geen harde cijfers die we hier kunnen geven. Wat hieronder staat, zijn algemeen aanvaarde ideeën en praktische tips.

Wat kleuren doet met de handen

Met een kleurpotlood oefen je de greep: de stift tussen duim en wijsvinger, met de rest van de vingers als steun. Je oefent ook druk. Te hard maakt het papier kapot, te licht komt de kleur er niet. Het kind leert zo zelf wat past.

Kleuren vraagt ook om coördinatie tussen de hand en de ogen. Je kijkt naar de lijn en houdt de stift op de plek waar je wilt. Dat is een vaardigheid die je bij schrijven en tekenen nodig hebt.

Wat je er niet van kunt verwachten

Kleuren is een leuke bezigheid, geen training met een doel. Het is niet zo dat een kind slimmer, rustiger of beter in lezen wordt van alleen kleuren. Verwacht ook niet dat een probleem met de motoriek daarmee verdwijnt. Als je je zorgen maakt over de handvaardigheid van je kind, is de juiste vraag aan de leerkracht of de huisarts. Een kleurplaat is daarvoor geen oplossing.

Platen die de handen uitdagen

Kies in het begin een plaat met grote vlakken. Kinderen die nog volop oefenen, willen een plaat waar ze hun kleur kwijt kunnen zonder te letten op de lijn. Het paard dat bij de stal staat of de paarden bij de boomgaard zijn daar goede voorbeelden van.

Later kun je platen met meer lijnen en kleine stukjes kiezen, zoals de wilde bloemen bij de vijver. Kinderen die dat leuk vinden, zoeken zelf naar kleinere vakjes.

De verzameling met makkelijke platen geeft een overzicht van de grote vlakken. De verzameling met bloemen laat zien hoeveel kleine stukjes er in een plaat kunnen zitten. Zo kun je kiezen wat past.

Praktische tips

• Zithouding. Laat het kind rechtop zitten, met de voeten op de grond en de arm op tafel. Dat helpt de hand om vrij te bewegen.
• Papier vastzetten. Een stuk plakband op de hoeken houdt het papier stil. Dan hoeft het kind niet tegelijk het papier vast te houden.
• Dikke stiften voor kleine handen. Een driehoekig kleurpotlood of een dikke stift ligt beter in de hand dan een dun potlood.
• Korte stukken. Liever vijf minuten elke dag dan een uur op één dag. Korte momenten werken vaak beter dan één lange sessie.
• Zelf kiezen. Laat het kind de kleur kiezen. Dat maakt het vaak leuker om door te gaan.

Van kleuren naar schrijven

Kleuren is een goede voorbereiding op schrijven, maar het is geen vervanging. Kinderen leren letters niet vanzelf door alleen te kleuren. Laat ze naast kleuren ook letters oefenen, bijvoorbeeld door de naam op de plaat te schrijven.

Tot slot

Kleuren is een gewone, prettige bezigheid die handen en ogen samen laat werken. Kies een plaat die past bij de tijd en het kind, en laat het verder rustig gaan. Op de overzichtspagina van de kleurplaten staan platen in alle moeilijkheidsgraden.